Toen ik een jaar of acht was, stond ik met haar in een winkel. Ze huilde. Ze had al drie jaar niets voor zichzelf gekocht. Dat moment is me altijd bijgebleven.
Niet omdat we arm waren. Maar omdat er in ons gezin, zoals in veel Nederlandse gezinnen in die tijd, weinig overzicht was op hoe het financieel ging. Er waren nog geen bankapps. De administratie werd een paar keer per jaar aan de keukentafel gedaan, met een stapel rekeningen en bankafschriften. Tussen die momenten door was er weinig zicht, en weinig gesprek.
Ik heb later vaak gedacht: wat als zij toen een manier had gehad om mee te kijken? Wat als het gesprek over geld niet een halfjaarlijks moment was geweest met papier, maar iets wat dagelijks beschikbaar was? Rustig, zonder ruzie, met de cijfers voor iedereen leesbaar?
Mijn moeder is overleden toen ze 42 was. Ik ben nu 42. Het jaar waarin zij stopte, is het jaar waarin ik begon te bouwen.
Wat ik zelf leerde.
In 2011 zat ik zelf in een financiële klem. Mijn relatie was voorbij. Het huis stond onder water en moest verkocht worden, maar de markt was vastgelopen. Ik had een studieschuld. Mijn enige redding was dat ik leuk werk had en er goed voor betaald kreeg.
In diezelfde periode begon ik een Excel bij te houden. Eerst simpel, een paar cellen voor inkomen, vaste lasten, schuld. Ik wilde mezelf nooit meer laten verrassen door wat ik niet kon zien aankomen.
Twee jaar lang pinde ik elke dag tien euro en dat was mijn budget voor alles: eten, drinken, uitjes, boodschappen. Geen luxe, geen uitzonderingen. Ik deed dat omdat ik wist dat de klap zou komen.
Toen het huis eindelijk verkocht werd in 2014, ging alles wat ik gespaard had één-op-één naar de restschuld. Daarna had ik drie weken niets. Drie weken bij vrienden eten tot het volgende salaris kwam.
Wat ik toen leerde was simpel. Ik had niet meer geld dan andere mensen in dezelfde situatie. Ik had wel één ding: overzicht op waar ik stond, en inzicht in wat er zou komen. Dat maakte het verschil tussen overvallen worden en voorbereid zijn.
Vijftien jaar bouwen.
In de jaren daarna groeide dat Excel verder uit. Het werd de tool waarin mijn hypotheek werd doorgerekend, mijn pensioen geprojecteerd, mijn BV gepland, mijn vermogensopbouw tot mijn negentigste voorspeld. Met alle Nederlandse belastingregels. Met scenario's voor als het leven zou veranderen.
Vijftien jaar heb ik aan dat bestand gewerkt. Het ging mee door nieuwe banen, nieuwe relaties, de komst van mijn vriendin, de geboorte van onze dochter. Het werd een tool waar ik op vertrouwde. Maar het was alleen voor mij.
Ergens in die vijftien jaar dacht ik: waarom bestaat dit niet? En: als ik het nu bouw, voor wie zou het zijn?
Een naam die doorgaat.
Onze dochter heet Coco Elizabeth. Elizabeth is ook de tweede voornaam van mijn vriendin. Elizabeth is ook de eerste voornaam van mijn schoonmoeder. En Elizabeth is de oorsprong van Lizet, mijn moeder.
Vier generaties vrouwen, één naam-wortel. Lize is de stam van Lizet, en de wortel van Elizabeth. De Nederlandse meisjesnaam die ze verbindt.
Mijn vriendin bedacht dat de app zo zou moeten heten. Ik had er eerlijk gezegd niet op kunnen komen zonder haar.
Lize is voor mijn moeder, die het nooit heeft gehad. Voor mijn vriendin, die het mee-bouwt. Voor onze dochter, die er mee opgroeit. En voor iedereen in Nederland die ooit naast iemand heeft gestaan die huilde in een winkel, of die in die winkel zelf heeft gestaan.
Wat Lize doet.
Lize laat zien wat je beslissingen betekenen. Niet vandaag. Niet volgende week. Over drie jaar, over tien jaar, over dertig jaar.
Als je dit huis koopt, hoe ziet je leven er dan uit? Als jullie samen kinderen krijgen, wat betekent dat voor wanneer jullie kunnen stoppen met werken? Als je kind deze maand vijftig euro uitgeeft aan iets waar het over twee weken op uitgekeken is, waar zou dat geld anders naartoe kunnen groeien?
We zeggen niet wat je moet doen. Dat is niet aan ons. We hebben geen AFM-vergunning en willen die ook niet. We leggen de cijfers eerlijk op tafel, zodat jij zelf kunt kiezen met een ander soort helderheid dan anders.
De belofte.
Ik wil dat niemand nog in die winkel hoeft te staan zoals mijn moeder toen. Niet jij. Niet je partner. Niet je kind. Lize is hoe we dat in Nederland, stap voor stap, gezin voor gezin, een beetje minder waar maken.
Arjan